SAĞ BEYİN – SOL BEYİN ve FOTOĞRAF

Bu yazımı bir yandan fotoğrafla uğraşımızdan zevk alırken aynı zamanda farklı bakış açılarına ve boyutlara karşı  fikir geliştirme düşüncesi ile hazırladım . Fotoğraf makinesinin göz ve beyin arasında en direkt ifade araçlarından birisi olduğunu belirterek sohbetimize başlayalım. Fotoğrafı çekerken izlediğimiz yaklaşım ile göz ile deklanjöre basan parmağımız arasında akıl süzgecini kullanma eğilimimiz fotoğrafda geldiğimiz aşama, yapılan çalışmanın / çekimin nieliğine, genel kişisel eğilimlere bağlı olarak farklılık gösterebilir.

Vedat Konyalı: Titreşimler - Yedigöller 2007

Vedat Konyalı: Titreşimler - Yedigöller 2007

Bir grup fotoğraflar fotoğrafçıyı çekim yapmaya iten uyarıların sanatçının akıl filtrsinden geçmesini gerektirirler. Bu yolla ortaya çıkan fotoğraflar sanatçının niyetini paylaşmaya yöneliktirler. Göstermek ve konu hakkında belirli bir şeyi anlatmak amacı ile çekilirler. Sanatçının “amacın başarılı bir şekilde ortaya konabildiğine” ilişkin hissiyatına kadar mantık görselin üretimi sürecini yönetir. Aynı konunun fotoğraflandığı başka bir grup fotoğrafda ise, görseli sezgisel olarak çekebilmek için sanatçının gözü ve çekimi yapan parmak arasındaki filtre atlanır. Bir önceki yaklaşımda ortaya konan fotoğraf iyi tasarlanmıştır; ikinci yaklaşımda ise konuya ilişkin saf biçimde içgüdüsel eğilim sürece rehberlik etmektedir.

Bu iki farklı yaklaşımı başka bir ifade ile şöyle aktaralım: Bazı fotoğrafçılar fotoğraflarının konusu için inceleme yapmaya, anlatma ve doğruluğunu göstermeye mecbur olurlar; bunlar sol beyin fotoğrafçılarıdır. Herhangi bir ön-düşünce olmaksızın bir konunun fotoğraflanmasına dalan ve ilk bakışta aşık olan fotoğrafçılar ise sağ beyin fotoğrafçılarıdır. Kendiniz için çıkarımlar yaptınız sanırım? Nasıl biraz biraz etiketledim mi sizleri…?

Yaratıcılık anlarındaki “ifade edilemez uyarılar” hakında fotoğrafçıdan konuşmasını istemek oldukça iddialı bir talep olur.  Bununla birlikte düşünceye dayalı yaklaşımla fotoğraf çeken sol beyin fotoğrafçılarının sağ beyin akranlarına göre görsellerinde daha fazla sözlü ifadeleri kendiliğinden sundukları görülebilir. Bununla birlikte iyi analiz edilmiş bir fikir yinede kör içgüdüsel anları içerebilir. Ayrıca düzgün işleyen bir beyin sol ve sağ yarı küreleri birlikte kullanır. Yani bu açıklamamdan amaç ve bu yazınında amacı aynızamanda kimseyi etiketlemek değil, ortaya çıkan görsel sonuçları tartışmak.

Diana F+ Deluxe KIT

Diana F+ Deluxe KIT

Bazı sol-beyin fotoğrafçıları, konunun en doğru fotoğrafını çekmek için, insan beyninin sol yarısının kavradığı ve yönettiği alanda en son teknolojilere sahip olmanın ve bunları öğrenmenin mecburi olduğuna inanırlar. Bugün bile birçok sanat fotoğrafçışı film, en temel poloraid veya lomo fotoğraf sistemleri (Diana, Holga vs plastik kameralar ve lensler ile orta format film kullanarak, çeşitli teknik uygulama ve denemeler) ile fotoğraf çektiğini hatırlatayım. Sağ-beyin fotoğrafçıları için, sanat, sadece gördüklerinin ve konularını nasıl çereçvelemeleri gerektiğini içererek görselin en basit şekli ile kayıt edilmesi ile ilgilidir. Gerek sol ve gerekse sağ beyin fotoğraf yaklaşımlarından herhangi birisi diğerinden ne daha az ne de daha fazla yaratıcı değildir; her iki yaklaşım da fotoğrafçı ve izleyenleri görselin üretilmesi sürecinde (izgenin tamamında) tamamında ortaya konandan zevk almalarına imkan sağlar.

Garry Winogrand: Women-sitting-at-a-cafe-terrace

Garry Winogrand: Women-sitting-at-a-cafe-terrace

Pete Turner: Parking Wall 2002 - Walls of Ligt Serisinden

Pete Turner: Parking Wall 2002 - Walls of Ligt Serisinden

Sol beyinin düzenlemesi ile çekilen fotoğraflar sağ beyinin düzenlemesi ile çekilen fotoğraflara göre daha doğrudan, önceden gözde canlandırılmış, ve gerçekçi görsellerdir. Sağ beyin fotoğrafları ise, başkasının özel isteklerinden ziyade fotoğrafçının görüşünü sunan daha fazla kişisel bakış açısının yansıtıldığı ve soyut fotoğraflardır.

Sağ ve sol beyin terimlerini fotoğrafçıların görseli üretim süreçlerindeki hakim düşünce biçimi için kullanıyorum. Dolayısı ile bu iki terimin kullanılması ile (bu yazımda ve gelecek yazılarımda da) fotoğrafçılar etiketlenmeye çalışılmamaktadır. Aksine, sağ-sol beyin terimleri, konunun fotoğraflanması ile ortaya konan sonuç görselin tam ve gerçekçi, veya tanınamaz olduğuna bakılmaksızın, sözlü olmayan fotoğraf iletişiminin arkasında özgürce akan uyarıcı ile ilgilidir (uyarıcının ifade edilmesi için uygun düşmektedir). Sağ beyin, fotoğrafçının aklındaki soyut alemi uyarır, diğer taraftan sol beyin, sanatçının belli bir mesajının ifade edilişini yönetir.

Pete Turner: Blue Walls and White Stairs 2005

Pete Turner: Blue Walls and White Stairs 2005

Genellikle, soyut bir sağ beyin fotoğrafı sanatsal bir çalışma olarak kabul görür. Bununla birlikte bu yazımdan başlayarak  Sağ Beyin – Sol Beyin ve Fotoğraf konulu yazı dizilerimde, sol beyinin yönetiminde üretilen fotoğrafların da enaz sağ beyinin yönetimi ile üretilenler kadar sanatsal olduğunu birlikte göreceğiz. Bazı fotoğrafçılar sağ beyinin kendiliğinden gelişen uyarıları ile çekilen fotoğralarının sol beyinin objektif analizi ile çekilen fotoğraflarına göre izlemede daha zor olduğunu düşünürler. Diğer fotoğrafçılar ise, tamamıyla düşünmeyi bir kenara bırakarak konuyu hissetmeyi daha kolay bulurlar.

Sağ beyin, birçok insanın “belirli bir ana ilişkin ifade edilemez bir reaksiyon” olarak  açıkladıkları uyarıları yönetir. 

Vedat Konyalı : Darphane-i Amire Keith Gerling Sergisinden 2007

Vedat Konyalı : Darphane-i Amire Keith Gerling Sergisinden 2007

Sanatçılar sağ beyin yaratıcılığının belirli anlarında esinledikleri konulara yönelik kendi doğal reaksiyonlarını gösterirler. Bu esinti kendini kelimeler, fotoğraflar, resimler, veya diğer ifade biçimleri şeklinde gösterir. İzleyiciler sonucu beğensinler veya beğenmesinler – bitmiş sanat çalışması izleyicilere birşeyler aktardığı zaman, yaratıcı anın başarılı olduğu kabul edilebilir. Kültür önemli bir faktör olarak izleyicileri genelde güçlü bir şekilde etkilediği için, “kültür sanatçıya yetişene kadar ve çalışmayı değerli olarak kabul edene kadar” izleyiciler yaratıcılıkdaki farklılıkları takdir edemeyebilir.

Genellikle soyut çalışmaları ile tanınan Pete Turner ‘in fotoğraflarında beyinin her üç yaklaşımı ile yani – gerçekliğin direkt yansıtıldığı, soyut bakış açısı ile çekilmiş veya çekilen fotoğrafların manipülatif işlemlerle ortaya konduğu çalışmaları görebilmek mümkün. Pete ‘i bu değişik görsel sonuçları üretmeye iten şey nedir? Bir yetişkinin gerçeği kayıt ve paylaşma isteği m? Bir çocuğun renklerden etkilenerek kendi dünyasında geliştirdiği yaratıcılık dürtüsü mü? …

Fotoğraf sanatçılarının manipülatif (kolaj, renklendirme, optik deformasyon gibi tekniklerin biri veya birkaçını kullanarak başkalaştırılmış fotoğraflar üretme) -, saniyenin fraksiyonlarında kendiliğinden tek bir fotoğrafı çekilmesi şeklinde görülen diğer uyarıcılarla aynı türden değildir. Bir grup fotoğrafı en nihayetinde nasıl düzenlemek istediğinize karar vermek isterken saniyeler, dakikalar, saatler, günler ve yıllar boyunca bakıp düşünebilirsiniz. Zamanın uzunluğuna bakılmaksızın, sol beyinin bütünleştirici / kaynaştırıcı eğilimi bu süreçde (manipülasyon) gereklidir.

Pete Turner: Wajir 1959

Pete Turner: Wajir 1959Pete Turner: Sand Dune and Tree 1995

Pete Turner: Sand Dune and Tree 1995
Pete Turner: Road Song 1966

 

Gelecek yazımızda Seçimler Yapma konusunu işleyeceğiz.
Comments
One Response to “SAĞ BEYİN – SOL BEYİN ve FOTOĞRAF”
Trackbacks
Check out what others are saying...
  1. […] 2-Sağ Beyin, Sol Beyin ve Fotoğraf […]



Yorum yapın / Your Comments

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: