ALAN DERİNLİĞİ

(Depth of Field)

Alan Derinliği ile ilgili terimler ve ingilizce karşılıkları:

Aperture: Diyafram

Depth of Field: Alan Derinliği: Netlik Derinliği

Depth of Field Preview: Alan Derinliği Önizleme

Diyafram Öncelikli Çekim: Aperture Priority (Canon AV modu, Nikon ve diğer modellerde A modunda çekim)

Odak Uzaklığı: Focal Length

Alan derinliği, netleme yapılan objenin önü ve arkası arasındaki alanın net olarak görülebilen toplam uzunluğudur. Fotoğrafı diğer sanat dallarından ayıran önemli bir özelliktir. Fotografın konusu (manzara-macro, genel yasam-portre, genelleme-soyutlama), çekim yapılırken fotoğrafcının konumu (çekim açısı-soyutlama yapma gerekliligi) ve fotoğrafçının tercihleri (neyi vurgulamak istedigi-soyutlama veya genelleme istegi?) gibi unsurlara bağlı olarak farklılıklar gösterebilir.

Bu yazımızda Alan Derinliğinine etki eden faktörleri ve Alan Derinliğini fotoğrafımızda daha etkin kullanabilme yollarını birlikte kesfedeceğiz.

F-Stops

462px-Aperture_diagram.svgLensimiz uzerindeki farklı diyafram açıklıkları f/stoplar, f/sayıları veya f/değerleri adı verilen bir dizi rakamlarla ifade edilir. F-değeri lens uzerinde secili odak uzaklığının efektif diyafram çapına bölünmesi ile elde edilir. Her bir f/değeri lensden geçen belli bir ışık değerini temsil eder.

Daha küçük sayılar açık diyafram f/değerlerini, daha büyük sayılar daha kısık diyafram f/değerleri ile ifade edilirler. Kısık diyaframı ifade eden büyük sayılar lensden daha az ışık geçişine neden olur. 1 Stopluk ölçekde her iki f/değeri arasında bir adım yukarı geçiş (f:8 den f:11 örneğin) lensde geçen ışık miktarını yarıya indirir.

Alan derinliğine üç faktör etki eder:

1.Diyafram Açıklığı (f değeri olarak da ifade edilir)

2.Lens üzerinde seçilen Odak Uzaklığı

3.Konuya Olan Uzaklık (çekim mesafesi)

ALAN DERİNLİĞİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİLERE KISACA BAKALIM:

1.Daha kısık diyafram daha fazla alan derinliği verir. Aşağıdaki test örneğinde diyafram değerleri değişirken, odak uzaklığı ve enstantane değerleri aynı seviyede tutulmuştur. f/2.8 – diyafram değeri düşük (açık diyafram) ile çekilen soldaki fotoğrafda alan derinliği f/11 – kısık diyafram cekimine kıyasla daha az  olduğu görülmektedir. Erkek manken netleme noktası olarak seçilmiştir.

Diyafram - 800px2.Odak uzaklığı kısaldıkça alan derinliği artar. Aşağıdaki test örneğinde odak uzaklığı değerleri değişirken, diyafram ve enstantane değerleri aynı seviyede tutulmuştur. 24 mm odak uzaklığı ile yapılan çekimde alan derinliğinin 70 mm odak uzaklığında yapılan çekime göre daha fazla olduğu görülmektedir. Erkek biblo netleme noktası olarak seçilmiştir.

Odak Uzakligi 800px3.Çekim mesafesi (netlenen konuya uzaklık) arttıkça, alan derinliği artar. Aşağıdaki test örneğinde çekim mesafesi 1 metreden 4 metreye çıkarılırken, diyafram açıklığı ve odak uzaklığı aynı seviyede tutulmuştur. 4 metre mesafeden yapılan çekimde (sağdaki fotoğraf) Net Alan Derinliği 1 metreden (soldaki fotoğaf) yapılan çekime göre daha fazla olduğu görülür. Erkek Manken netleme noktası olarak seçilmiştir.

Cekim Mesafesi - 800px

Net Alan Derinliği:

Net Alan Derinligi mg_0398-kAlan derinliğinin diğer önemli özelliği: netleme yapılan konunun önündeki net derinlik mesafesi konunun arkasındaki net mesafeden daha kısadır. Aşağıdaki fotoğrafda bibloya netleme yapılmıştır.  Biblo ve şişeler makineye göre 10 cm eşit aralıklarla dizilmişledir. Diyafram açıklığı f/5.0 ve odak uzaklığı 70mm seçilmiştir. Kadın biblo netleme noktası olarak seçilmiştir. Etiketler üzerindeki yazılar inceleniğinde biblonun arkasında kalan şişe etiketlerindeki yazıların öndekilere göre simetrik dizilimde daha net ve anlaşılır olduğu görülmektedir.

NE ZAMAN AÇIK NE ZAMAN KISIK DİYAFRAM KULLANMALI?

Genellikle manzara, genel yaşam fotoğraflarında kompozisyonun her noktasının net olması tercih edilir. Bu nedenle net alan Alan Derinligi 450pxderinliğinin artıtılması icin kısık diyafram değerlerinin kullanılması (35 mm makineler SLR /D-SLR için f:11, f:16) önerilir. Soldaki manzara fotoğrafında f:16 diyafram değeri kulanılmış ve sağdaki ağaç gövdesi netleme noktası olarak seçilmiştir.

Portre ve yaşam fotoğraflarında, ön ve arka plan ilişkisinin birlikte gösterilmesindeki amaca ve neyin vurgulanmak istendiğine bağlı olarak alan derinliği tercihleri farklılık gösterir. Burada omak neye benzer? izlenimi yaratılmak istenen yaşam ve manzaranın içiçe olduğu fotoğraflarda yüksek alan derinliği tercih edilmesi önerilir. Bazı durumlarda istenmeyen arka plan detayının esas vurgulanmak istenen konudan dikkati alıp götürmemesi için açık diyafram (küçük f değerleri f:1.4, f:2.8, f:3.5…) kulanılarak soyutlama yapılabilir. Yukarıda solda Taş-Makas-Kağıt oyunu oynayan çocukların çekiminde 2.8 diyafram değeri kullanılmış, netleme çocukların yüzü ve el bölgesine yapılmıştır.

Picture 5

Alan Derinliği Ön İzleme Tuşu

TTL (through the lens) kameralar için seçilen diyafram, odak uzaklığı ve çekim mesafesine bağlı  değisen alan derinliğinin durumu, alan derinliği ön izleme tuşuna basılarak çekim öncesinde kontrol edilebilir. Solda Canon Mark II için marka etiketinin yanında alan derinliği ön izleme tuşunu görüyorsunuz. Makine imalatcısı ve makine modeline göre tuşun yeri farklılık gösterebilmektedir.

Sırası ıle 1, 1/2 ve 1/3 stop aralıklarında kullanılan F/Scale ölçekleri aşağıdaki gibidir:

f scale One Stop

Manuel lenslerin yaygın olarak piyasaya verildiği dönemlerde 1/2 stop adımlarla lensler üretilirken, günüzde imalatçılar 1/3 stopla degişen daha kısa diyafram aralıklarında lens üretimi yapmaktadırlar.

Vedat Konyalı

www.vedatkonyali.com

Temel Fotoğraf Bilgilerine ilişkin eğitim ve uygulamalar Temel Fotoğraf Atölyemizde gerçekleştirilmektedir.

Atölye Çalışmaları Hakkında Bilgi Almak İçin TIKLAYINIZ

Comments
2 Responses to “ALAN DERİNLİĞİ”
  1. sinangulsaran diyor ki:

    Hocam
    Derslerinize katılmış olmam Bu anlattıklarınızı anlamama çok yardımcı oluyor
    En yakın zamanda bu bilgileri doğru kullanabilmeyi çok arzuluyorum
    sağolun
    Sinan Gülsaran

  2. hakanilban diyor ki:

    hocam ellerinize emeğinize sağlık, çok faydasını görüyoruz bu derslerin…

Yorum yapın / Your Comments

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: