DOĞRU POZLANDIRMA

(Correct Exposure)

Bu yazımızda kulanacağımız terimlerin İngilizce ve Türkçe karşılıkları aşağıdaki gibidir:

AEL – Auto Exposure Lock – Otomatk Poz Kilitlemesi
Exposure Bracketing – Poz Taraması
Exposure Compensation – Poz Telafisi – Poz Düzeltme – Poz Müdahalesi
Exposure Metering – Poz Ölçümü – Pozlandırma
Light Meter – Işık Ölçer – Pozometre
Metering Modes – Ölçüm Modları
Over Exposure – Fazla Pozlama
Under Exposure - Az Pozlama

DOĞRU POZLANDIRMA

Doğru pozlandırma veya ışık ölçümü fotoğrafçılığın tartışmasız en önemli konusudur. Bu yüzdende fotoğrafa başlayanların geliştirmesi gereken en önemli yetkinliktir. Fotoğrafın temel malzemesi olan ışık ve ışığın teknik olarak doğru bir fotoğraf elde edebilecek şekilde pozlanması, poz değerinin el pozometresi veya kamera üzerindeki ölçüm sistemleri ile doğru tespit edilip çekim yapılması ile mümkündür. Artistik açıdan teknik olarak doğru kabul edilemeyecek bilinçli yapılan pozlamalar ile çalışmalar yapılabilir. Ancak, doğru poz ölçümü ve doğru pozlandırma ile çekim yapılması iyi bir fotoğrafçının bilmesi ve üzerinde başarılı olması gereken bir konudur.

Doğru pozlandırma nedir? Bu soru bir dereceye kadar artistik bakış açısına da bağlıdır. Sevdiğiniz bir poz değeri başka bir bakış açısından iyi olmayabilir.  Fotoğrafın genel kabul görmüş nitelikleri açısından baktığımızda, fotoğrafı iyi bir görsel yapan, detayların sağlıklı oluşumunda doğru ışık ayarının veya çekim değerlerini kullanılmış olması gerekir. Bu yazımızdan başlayarak:

(1) Doğru pozlandırma,
(2) Poz / Işık ölçüm sistemleri
(3) Kamera poz ölçüm modları,
(4) Histogram, ve
(5) Beyaz ayarı,

ayrı yazı bölümler halinde incelenecektir.

Doğru pozlanmış bir fotoğraf, perdenin açık olduğu süre (çekim hızı) içinde belirlenen lens aralığından (diyafram) geçerek sensöre (veya filme) ulaşan yeterli ışık miktarının bir kombinasyonudur. Bu kombinasyon kameranın ISO ayarı ile belirlediğimiz kameranın veya pozometrenin sensörününün (veya filmin) ışığa duyarlılığından da etkilenecektir.

_MG_1351 copy222222222Poz ölçümleri, özellikle de gece çekimleri, koyu arkaplan önünde açık renk konu veya açık arkaplan önünde koyu tondaki konunun çekimleri gibi dramatik ışık koşullarında zor hale gelebilir (fotoğraf: Ali Algül).

Fotoğrafı çekillecek kadraj / çerçevenin (hakim tonun koyu veya açık olması) neredeyse tamamen aydınlık veya karanlık olması gibi durumlarda otomatik pozlandırma yapmayın.

Poz Değeri Üç Değişkenin bir kombinasyonudur:

Nedir Bunlar POZ ve STOPLAR başlıklı yazımıda değindiğimiz gibi:

1.Diyafram

2.Enstantane

3.ISO

değerleridir.

Musluğa takılı sulama hortumu benzetmesini birlikte yorumlayalım:

DIYAFRAMDiyafram (Aperture): Hortumun ve Musluğun çapı olarak düşünelim, çap ne kadar geniş ise o kadar fazla su geçer.

SHUTTERÇekim Hızı (Enstantane): Musluğun açık kaldığı süre, musluğun açık kaldığı süre ne kadar uzunsa daha fazla su geçecektir.

ISO (Sensörün Işığa Duyarlılığı): Akan suyun hızı, su musluktan ne kadar hızlı akarsa, daha fazla su geçer.

ISOPoz / EV (Exposure) : Kovada biriken su miktarıdır.

Küçük F-Stop Değeri – Çok Fazla Işık Miktarı

Büyük F-Stop Değeri – Çok Az Işık Miktarı

F-Stoplarla ilgili bir örnekleme yapacak olursak:

f:2.8 – Oldukça Açık Diyafram – Çok fazla ışık miktarı geçişi

f:8.0 – Orta Açıklıkta Diyafram – Orta miktarda ışık geçişi

f:22.0 – Çok Kısık Diyafram – Çok az miktarda ışık geçişi

Düşük Çekim Hızı – Çok Fazla Işık Miktarı

Yüksek Çekim Hızı – Çok Az Işık Miktarı

Diyafram ve Enstantane Arasında Geçiş Yapmak:

Şimdi örneklendirilmiş Eşdeğerlere bir bakalım:

Diyafram  Enstantane

F2.8           1 / 250

F4               1 / 125

F5.6            1 / 60

F8               1 / 30

f-4 f-5.6f-8Yukarıdaki diyafram ve enstantane değerlerinin doğru pozlama değerleri olduğunu varsayalım. Her bir diyafram değerinde bir adım yukarı geçişimizde geçen ışık miktarı yarıya iner, bir adım yukarı  deşiştirmemizde ise iki misli ışık geçer. Aynı durum enstantane (çekim hızı) için de geçerlidir. 1/125 enstantaneden 1/250 enstantaneye geçerken geçen ışık miktarı yarıya düşer, 1/125 enstantaneden 1/60 enstantaneye geçişimizde ise geçen ışık miktarı ikiye katlanmaktadır. Diyafram değerlerinde yaptığımız değişikliklern geçen ışık miktarı yanında alan derinliğini de etkilediğini (bu konuyu  DİYAFRAM ve ALAN DERİNLİĞİ kısmında işlediğimizi hatırlayalım), enstantane / çekim hızı / perde hızındaki değişikliklerin ise hem geçen ışık miktarını hemde hareket veya dondurma etkisini yarattığını (Bu konuyu ileride ÇEKİM HIZI ve HAREKET ETKİSİ başlığı altında inceleyceğiz) unutmayalım.

Doğru pozlama için, üçüncü değişkenimiz sabit kalmak kaydı ile (ISO değeri sabit), değişkenlerden birisini yarıya indirdiğimizde diğerini iki misline çıkararak dengelememiz gerekmektedir. Bu mantığı kullanarak değişkenlerin herbiri ile ayrı ayrı değiştirme yapabiliriz. Yukarıdaki örnektende çıkarımlayabileceğimiz gibi: Diyafram değerini f:4 ten f:5.6 ya çıkardığımızda (daha kısık diyafram ve geçen ışığın yarıya düşmesi), Enstantane 1/125 ten 1/60 a düşürülmesi (hızın yarıya düşmesi veya geçen ışık miktarının iki misli artması) değişmesi gerekmektedir.

_MG_0576-2Doğru Pozlandırmanın Tanımımına Tekrar Bakalım:

Sadece ışık / aydınlanma açısından ele alındığında, doğru poz, bir kadraj içerisinde fotoğraflanan konunun aydınlık ve karanlık (gölge) bölgelerinden detay veren, genel tonları arasında ince ve güzel geçişlerin elde edildiği poz değeri veya fotoğraf karesi olarak adlandırılabilir. Fotoğraf içerisinde daha parlak veya daha koyu bölgeler olabilir ancak, kadraj içerisindeki ana konu (ilgi odağı) detay içermeli veya detay kayıpsız poz değeri ile fotoğraflanmış olmalıdır.

HATALI POZLAMA DURUMLARI

1 – Fazla Pozlama:

Document Name a2Fazla Pozlama Hatası,  sensör üzerine olması gerekenden daha fazla ışık düşmesi ile kadrajdaki aydınlık bölgelerde detayların kaybolması halidir. Makine sensörünüzün olması gerekenden ne kadar fazla ışık aldığına bağlı olarak aydınlık bölgelerdeki detay kayıpları aşırı veya düşük düzeylerde olabilir. (Yandaki fotoğraf olması gerekenden 1.5 stop fazla pozlanmıştır).

Aşağıdaki Çözümleri ugulayabilirsiniz:

  • Poz telafisi fazla pozlamada kalmış mı? kontrol edin. Kalmışsa düzeltin.
  • exposure_1AV veya TV (Diyafram veya Enstantane öncelikli modda) modda çekim yapıyorsanız  +/- EV Poz Telefisi (Exposure Compensation) nde yeteri kadar eksi / az (-) pozlama miktarı seçin.
  • Mauel modda çekim yapıyorsanız tercihinize göre diyafram açıklığını azaltın (daha büyük f değeri uygulayın) ve/ya çekim hızınızı artırın ve/ya ISO degerinizi gerekli stop miktarı kadar azaltın.
  • El pozometresi ile gelen ışığı ölçüp kamera ayarlarına uygulayarak çekim yapın.
  • Bu yazının bitiminde doğru pozlandırma önerilerini nceleyerek durumunuza uygulayın.

2 – Az Polama

Document Name e2Az Pozlama Hatası, sensör üzerine olması gerekenden daha az ışık düşmesi ile kadrajdaki, orta ton ve gölge / karanlık bölgelerde detayların kaybolması halidir. Pozlama ambient Light (doğal ışık) den 4 stop daha az yapıldı ise görüntü tamamen siyah veya doğru pozdan daha az pozlama miktarındaki sapmaya bağlı olrarak koyu çıkacaktır. Detay ve kontrast kaybına neden olur )Yandaki fotoğraf olması gerekenden 1.0 stop az pozlanmıştır).

Aşağıdaki Çözümleri ugulayabilirsiniz:

  • Poz telafisi az pozlamada kalmış mı? kontrol edin. Kalmışsa düzeltin.
  • exposure1AV veya TV (Diyafram veya Enstantane öncelikli modda) modda çekim yapıyorsanız  +/- EV Poz Telefisi (Exposure Compensation) nde yeteri kadar artı / fazla (+) pozlama miktarı seçin.
  • Mauel modda çekim yapıyorsanız tercihinize göre diyafram açıklığını artırın (daha küçük f değeri kullanın) ve/ya çekim hızınızı azaltın ve/ya ISO degerinizi gerekli stop miktarı kadar artırın.
  • El pozometresi ile gelen ışığı ölçüp kamera ayarlarına uygulayarak çekim yapın.
  • Bu yazının bitiminde doğru pozlandırma önerilerini inceleyerek durumunuza uygulayın.

exposure-compensationPoz Telafisi (Exposure Compensation):

Arkadan aydnlatılmış konular, kar manzarası koyu arka plan gbi birçok uç durumlarda, makinenizin poz ölçme sistmi yanlabil_RW_6208mektedir. Yukarıda az ve fazla pozlanma durumlarında da olduğu gibi benzeri durumlarda, poz ayarlaması yapmak için Poz Telafisi (Exposure Compensation) özelliğinin kullanılması gerekmektedir. Hemen hemen bütün makine modellerinde bu ayarlama +/ – EV fonksiyon tuşuna basılarak ve çevirme tekeri ile yapılır. exposure-1Günümüz makinelerinde genellikle poz telafi aralığı -2 ve +2 arasında ½ veya 1/3 stop adımlarla değiştirme imkanı vermektedir (yandaki fotoğraf 125 çkim hızı ve f11 diyafram değerinde çekilmiştir).

Doğru Pozlandırma için Bazı Öneriler:

1.Histogram Konrolü : Çekimden sonra fotoğrafın genel görüntüsünü ve histogramını kameranızın xti_histogramsLCD ekranında kontrol edin. Az veya fazla pozlamaları Diyafram (A veya AV modu) veya Enstantane (S / SS veya TV modu) Öncelikli çekim yapıyorsanız Poz Telafisi ile veya Manuel pozlama yapıyorsanız diyafram veya enstantane değerlerini değiştirerek düzeltin. Histogram ile poz kontrolü Histogram konusu altında incelenecektir.

2.Makinenizin AEL – Auto Exposure Lock (poz kilitlemesi) özelliğini kullanın : Makinenizin poz ölçüm modunu spot ölçüme getirerek 1248açekeceğiniz konuda ışığı aynı açıdan gören bir orta gri kart (%18 gri kart) üzerinde deklanjöre yarım basın. AEL (Canon D-SLR makinelerde yıldız) tuşuna basarak poz değerini kilitleyin. Objektifinizi konunuza doğrultup kadrajınızı yapıp çekiminizi tamamlayın. Canon ve Nikon için firmaların sitesinden pozkilitlemesinin nasıl kullanılacağına konusunda detaylı bilgi alabilirsiniz.

3.Manzara Fotoğrafları :

_MG_9042-2

Genellikle yansıyan ve gelen ışık ölçümleri makine pozometresi kullanılarak yapılabilir. Bir fark varsa ortalaması alınır. Kapalı havada gökyüzü aşırı ışıklı olacağından pozometreyi gök ışığından korumak gerekir. Veya kompozisyon yapılırken gökyüzünün alınma oranına dikat edilir.  Bir diğer etkili çözüm degrade filtre kulanılarak gökyüzü ve yeryüzü arasındaki aşırı poz farkının azaltılrak çekim yapılmasıdır.

_MG_40934.Sokak ve Yaşam : Yansıyan ışık ölçümü yeterli olabilir. Ancak parçalı aydınlatma söz konusu ise en karanlık ile en aydınlık kısımdan ölçüm yapılarak aradaki fark kontrol edilmelidir. Kontrast fazla ise (5 stoptan fazla) bu görüntüdeki en koyu ve/ya en açık yerlerdeki detayları bütünü ile kaydedemeyiz veya sensör / filmlerin dinamik aralığı detayları yakalayamayabilir. Aydınlık yada karanlık kısımlardan hangisinin detaylarının daha iyi çıkmasını istiyorsak bir tercih yaparız. İnsan gözünün algılayabildiği ton aralığı film ve sensörlerden daha yüksektir. Çekilen fotoğrafların yüksek kontrastlı olması halinde gözümüz detayları fotoğrafın tamamında görüyor olsa bile film veya sensör aynı derecede kayıt yapmayacakttır. İmkan dahilinde aşırı kontrast ışığın daha düşük olduğu zaman ve/ya ortamlarda çekim yapın.

2345.Aydınlatılmış Yapı : Yapının yanına gidip gelen ışık ölçümü yapmak mümkün olmayabilir. Genellikle yansıyan ışık ölçümü yapılır. Pozometreler farklı ölçümler yapıp yanılabilirler. Sahne çekimlerinde de fon aydınlık olmadığı durumlarda aynı yanılgı söz konusudur. Doğru bir çekim yapabilmek için ya yapı yada sahnedeki objeye yakın birmesafeden kadrajımızı tam dolduracak şekilde makinemizin spot ölçüm modun kullanılarak yansıyan ışık ölçümü yapmak veya bir spot metre yardımı ile uzaktan

24222537

ölçüm yapmak yerinde olur. Diğer bir çözüm ise, tele objektifimizi  spot metre gibi kullanmaktır. makinenize takacağınız tele objektifiniz ile Spot ölçümde alacağımız ölçüm değerlerini kayıt edip, çekim yapacağınız lensle tekrar değiştirip ölçüm değerlerini tatbik ederek çekim yapabilirsiniz (fotoğraflar: Ali Algül).

6.Kar Manzarası ve Aşırı Aydınlık Konular : Böyle durumlarda çekimi 18percentgreyyapılacak konu olağan koşullardan daha çok ışık yansıtır ve pozometreyi 2 stop kadar yanıltır ve az pozlamaya zorlar.  Pozometrenin verdiği değer kullanırlırsa, kar manzaramız orta gri (% 18 gri) çıkar. Fakat gerçekte  kar beyazdır. Karın beyaz çıkmasını istiyorsak, yapılan ölçümden 2 stop daha fazla bir pozlama uygulamak gerekir. Bu durumda ya diyaframı 2 stop kadar açmak veya enstantane değerini 2 stop kadar uzatmak gerekir. Tamamıyle koyu arka plan gibi tersi durumlarda uygulamanın aksi (fazla pozlama ile düzeltme) uygulanır.

IMG_0033 S7.Ters ışık : Ters ışık fotoğraflarının çekimlerinde nasıl bir sonuç elde edilmek istendiğine öncelikle karar verilmelidir. Siluet mi? Portre mi? (Konunun hatları ve daha aydınlık arka plan mı? Yoksa konunun içindeki objelerden, insanlardan detayları mı görmek önemli?) Portre ise konunun bize bakan tarafından (spot ölçüm ile) ölçüm yapmalıyız. Deniz, kır veya tarla manzarasında ters ışık varsa ve bize bakan yüzdeki detaylar yerine, sadece yığınların, ağaçların vs dış hatların ve profillerinin görünmesini istiyorsak, matriks ölçüm modu ile alınan değerle çekim yapılması gerekir. Spot ölçüm konusu Kamera Poz Ölçüm Sistemleri başlığı altında incelenmiştir.

_IGP1193

8.Hareketli konular : Genel olarak fotoğrafı çekilecek konunun geçecegi noktaya önceden referans poz ölçümü ve netleme (diğer bir deyişle yerine koyma metodu) ile yapılır. Tekne, koşan at, yarış arabaları, atlet  vs Fotoğrafın çekiminden önce geçecekleri noktaya po ölçümü ve netlme yapılır (netleme yapıldıktan sonra autofocus lens kullanıyorsak manuel netlemeye alınması önerilir) bu şekilde önceden yapılan ölçüm kullanılır. Bu gibi durumlarda ayarların manuel verilmesi (manual metering ve mauel focus / netleme ) gerekir (Tekne fotoğrafı: Hilmi Atlas).

9. Exposure Bracketing : Çekimin tekrarlanmasının mümkün olmadığı durumlarda Exposure Bracketing (poz taraması) yapılabilir. Poz taraması IMG_0683IMG_0683_2IMG_0683_4Enstantane öncelikli çekimde diyafram değerleri değişeceğinden seçilen telafi adımları veya aralığına bağlı olarak alan derinliği değişecektir. Diyafram öncelikli çekimde ise enstantane değerleri değişeceğinden seçilen telafi adımları veya aralığına bağlı olarak hareket / dondurma etkisi sonucu karşınıza çıkabilir. Yukarıdaki poz tarama serisinde Doğru Poz: makinenin müdahalesiz ölçtüğü değer olarak görülmektedir. Doğru olarak belirlenen poz değeri 100 ISO da Enstantane: 1/125 Diyafram f8 olmuştur, fazla ve az pozlamalar + ve – 1′er  stoplarda gerçekleştirilmiştir.

Doğru Poz, geniş anlamda doğru pozlamanın ötesinde kompozisyon, alan derinliği, hız / hareket etkisi vs birden çok değerlendirme kriterlerine bağlı olarak daha geniş bir anlam taşımaktadır. Bu konu Fotoğraf Değerlendirme bölümünde ele alınacaktır.

Vedat Konyalı

www.vedatkonyali.com

Atölye Çalışmaları Hakkında Bilgi Almak İçin TIKLAYINIZ

About these ads
Comments
3 Responses to “DOĞRU POZLANDIRMA”
Trackbacks
Check out what others are saying...
  1. [...] Doğru Pozlandirma (vedatkonyali.wordpress.com) [...]

  2. [...] Doğru Pozlandirma (vedatkonyali.wordpress.com) [...]

  3. [...] Doğru Pozlandirma (vedatkonyali.wordpress.com) [...]



Yorum yapın / Your Comments

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

Diğer 756 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: